Việt Nam Tái định hình tương lai tăng trưởng

Thứ bảy - 20/12/2025 07:05

1.Mô hình Dựa vào Xuất khẩu đã tới hạn:
Đối mặt với Thách thức Bản sắc Phát triển
Mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu truyền thống, vốn là động lực chính của Việt Nam trong nhiều thập kỷ, đang đi đến giới hạn. Bà Mariam Smen, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, đã chỉ ra một thực tế không thể né tránh: những thuận lợi từ toàn cầu hóa trước đây đang suy giảm mạnh mẽ do chủ nghĩa bảo hộ và căng thẳng thương mại gia tăng. Ngụ ý sâu xa hơn là đây không chỉ là một sự điều chỉnh kinh tế, mà là một thách thức đối với chính bản sắc phát triển của Việt Nam, vốn đã đồng nghĩa với hình ảnh một trung tâm sản xuất và xuất khẩu toàn cầu.Thách thức này càng trở nên lớn hơn khi Việt Nam phải đối mặt trực diện với "bẫy thu nhập trung bình". Một thống kê đáng báo động đã được đưa ra: kể từ năm 1990, chỉ có 34 nền kinh tế trên thế giới thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình thành công. Điều này cho thấy mức độ khó khăn của nhiệm vụ mà Việt Nam phải vượt qua."Thời kỳ của tăng trưởng dễ dàng do xuất khẩu thúc đẩy đã và đang nhanh chóng khép lại và chiến lược của Việt Nam bây giờ phải phát triển một cách mạnh mẽ."
2. Từ Sàn sản xuất FDI đến Động lực Sáng tạo Nội tại:
Tham vọng 2 triệu Doanh nghiệp Tư nhân
Đối mặt với thực tế mới này, diễn đàn đã trình bày một phản ứng chiến lược rõ ràng: nếu động lực bên ngoài suy yếu, Việt Nam phải khai phá cỗ máy bên trong của chính mình. Điều này báo hiệu một sự xoay trục chiến lược mang tính tất yếu, chuyển trọng tâm từ việc phụ thuộc vào vốn đầu tư nước ngoài (FDI) sang giải phóng tiềm năng khổng lồ của khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Trong khi FDI đã xây dựng nên "sàn sản xuất" cho Việt Nam, chỉ có một khu vực tư nhân nội địa sôi động mới có thể tạo ra tài sản trí tuệ, thương hiệu và sự đổi mới cần thiết để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.Thực tế cho thấy, khu vực tư nhân của Việt Nam vẫn chưa phát triển đầy đủ, với ước tính 98% doanh nghiệp là hộ gia đình hoặc có quy mô nhỏ, phi chính thức. Cấu trúc này tạo ra một "giới hạn kép": nó vừa kìm hãm tiềm năng đổi mới sáng tạo bản địa, vừa đặt ra một trần giới hạn cho tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế. Để phá vỡ giới hạn này, Nghị quyết 68 đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là tăng gấp đôi số lượng doanh nghiệp tư nhân lên 2 triệu vào năm 2030, minh chứng cho quyết tâm chính sách biến sức mạnh nội tại thành động lực tăng trưởng chủ đạo.
3. Tái định hình Không gian Phát triển Quốc gia:
Tiến sâu vào Lòng đất, Vươn ra Biển lớn, Bay lên Bầu trời
Khi động lực từ thương mại toàn cầu (không gian kinh tế truyền thống) trở nên khó lường và tài nguyên đất đai (không gian vật lý truyền thống) là hữu hạn, việc tìm kiếm các không gian phát triển mới trở thành một mệnh lệnh chiến lược. Tầm nhìn này cho thấy một tư duy đột phá, vượt ra khỏi các khuôn khổ cũ để tìm kiếm tăng trưởng từ những lĩnh vực chưa từng được khai thác triệt để:
• Tiến sâu vào lòng đất: Phát triển không gian ngầm, hệ thống giao thông ngầm, và các công trình hạ tầng dưới lòng đất.• Vươn ra biển lớn: Khai thác tiềm năng kinh tế biển to lớn từ vùng biển rộng 1 triệu km² của quốc gia.
• Bay cao lên trời: Tận dụng không gian vũ trụ, công nghệ số, vệ tinh, và các nền tảng internet để tạo ra giá trị mới.Khuôn khổ này cho thấy một nỗ lực có chủ đích nhằm tìm kiếm sự tăng trưởng từ những không gian phát triển phi truyền thống, như một lời đáp trực tiếp cho những giới hạn của mô hình cũ.
4. Nông nghiệp không còn là "Bệ đỡ":
Cuộc Cách mạng Xanh trị giá 100 tỷ USD
Như một minh chứng điển hình cho chiến lược khai phá sức mạnh nội tại, ngành nông nghiệp Việt Nam đang được định vị lại với một tầm nhìn đầy tham vọng. Vượt xa vai trò truyền thống là "bệ đỡ" đảm bảo an ninh lương thực, nông nghiệp đang được xem là một động cơ tăng trưởng mũi nhọn. Bộ trưởng Trần Đức Thắng đã cung cấp những con số đầy thuyết phục để chứng minh cho tiềm năng của ngành:• Tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 dự kiến đạt khoảng 70 tỷ USD.
• Xuất siêu toàn ngành năm 2025 ước tính khoảng 21 tỷ USD.
• Mục tiêu tăng trưởng của ngành trong giai đoạn 2026-2030 được đặt ra là khoảng 3,5%/năm.Mục tiêu chiến lược trong tương lai còn lớn hơn: đưa kim ngạch xuất khẩu chạm mốc 100 tỷ USD. Mục tiêu này sẽ đi cùng với một cuộc cách mạng trong sản xuất, chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, sạch, tuần hoàn và giảm phát thải.
5. "Lạc quan Cấp thiết" và Bộ công cụ "Ba chữ C"
Để thực thi thành công toàn bộ sự chuyển dịch chiến lược này, lời khuyên chính sách súc tích từ bà Mariam Smen đã tổng hợp lại tư duy cần thiết. Bà kêu gọi một tinh thần "lạc quan cấp thiết" (optimistic urgency): "cấp thiết" vì mỗi năm trôi qua đều có giá trị trong việc cải cách, và "lạc quan" vì Việt Nam đã nhiều lần chứng tỏ khả năng phi thường của mình trong việc vượt qua khó khăn.Để biến sự lạc quan đó thành kết quả cụ thể, Việt Nam cần hội tụ đủ "Ba chữ C":
• Clarity (Rõ ràng): Mục tiêu và lộ trình hành động phải được xác định một cách rõ ràng, cụ thể.
• Consistency (Nhất quán): Phải kiên định tuân thủ con đường cải cách đã chọn, bất chấp những rào cản và khó khăn.
• Courage (Quả cảm): Phải dũng cảm đối đầu và không né tránh những thách thức gai góc nhất trên con đường phát triển.
TƯƠNG LAI NẰM Ở HÀNH ĐỘNG
Diễn đàn đã vẽ ra một chặng đường mới, đầy tham vọng nhưng cũng vô cùng thách thức. Việc không hành động hoặc hành động nửa vời sẽ đồng nghĩa với nguy cơ mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình. Việt Nam đã chứng tỏ mình có đủ khát vọng. Nhưng liệu chúng ta có đủ Rõ ràng, Nhất quán và Quả cảm để biến tầm nhìn đó thành hiện thực?